KDV’den istisna olan teslim ve hizmetlerde tevkifat söz konusu olmaz... Fatura düzenleme ve amortisman ayırma sınırı 2017 yılı için 900-TL'dir ... İndirimli orana tabi işlemlerden doğan KDV iade taleplerinde iade konusu yapılamayacak kısım 2017 yılı için 21.400-TL.dir ... Gelir Vergisinden istisna kıdem tazminatı tavanı 01.01.2017-30.06.2017 döneminde 4.426,16-TL.dir ... Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük 50 yaşından büyük işçilerin yıllık izin hakları 20 gündür...
TMS/TFRS   |   SPK Mevzuatı   |   Vergi Mevzuatı   |   SGK Mevzuatı 
E-Defter Uygulaması Başladı
YMM Gökhan Menemencioğlu

09.02.2012

Yeni Uygulama Hakkındaki Düzenleme

213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutulması zorunlu olan yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, karar ve işletme defterinin elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından ortak olarak yayımlanan 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile açıklandı.

Tebliğde belirtilen şartları yerine getiren mükelleflerden, kendisine izin verilenler 01/01/2012 tarihinden itibaren defterlerini elektronik ortamda tutmaya başlayabilirler. Ancak, başlangıç aşamasında sadece yevmiye defteri ve büyük defterin (defteri kebir) elektronik defter (e-defter) kapsamında tutulması öngörülmüştür.

Uygulamadan Kimler Yaralanabilir?

Gerçek kişi mükellefler için, 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümleri çerçevesinde üretilen elektronik imzaya (elektronik sertifikaya) sahip olunması gerekiyor.

Tüzel kişi mükellefler için ise, 397 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında e-fatura uygulamasından yararlanma iznine sahip olunması ve bu çerçevede mali mühür temin edilmiş olması gerekiyor. 

Anlaşılacağı üzere, e-fatura düzenleme izni olmayan tüzel kişilerin defterlerinin elektronik ortamda tutulması mümkün değil. Ancak, e-defter uygulamasından yararlanmak için, 397 Sıra No.lu Tebliğ kapsamında e-fatura düzenleme izni almış olmak yeterli. Yani, faturaların tamamını kağıt fatura yerine e-fatura şeklinde düzenliyor olması zorunlu değil. 

Ayrıca, e-defterin tutulması, kaydedilmesi, onaylanması, saklanması ve ibrazında, tüm mükelleflerin kullanacağı yazılımların uyumluluk onayı alması ve yapılacak başvurularının da kabul edilmesi gerekiyor.

Başvurularda Neler Aranıyor ?

Yukarıda açıklanan şartları taşıyan mükelleflerin, aşağıda yer alan bilgi ve belgeler ile Gelir İdaresi Başkanlığı veya İç Ticaret Genel Müdürlüğü adresine yazılı olarak başvuruda bulunmaları gerekiyor. 

a) “Elektronik Defter Uygulaması Başvuru Formu ve Taahhütnamesi”nin imzalı aslı,

b) Tüzel kişiler için başvuru formunu imzalayan kişi veya kişilerin yetkili olduğunu gösteren şirket imza sirkülerinin noter tasdikli örneği (e-fatura uygulamasından yararlanıp imza sirkülerinde değişiklik bulunmayan için bu şart aranmıyor.) ve 

c) E-defterlerin oluşturulması sırasında, bu konuda uyumluluk onayı alınmış bir yazılımın kullanılması durumunda söz konusu yazılım hakkında yazılımın adı, sürüm numarası gibi mükellef kullanımına özgü bilgiler.

Hangi Yazılımlar Kullanılabilir ?

1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği kapsamında, e-defter oluşturmak, kaydetmek, muhafaza ve ibraz etmek isteyen mükellefler “uyumluluk onayı almış” bir yazılım kullanmak zorundalar.

Bir yazılımın, uyumlu yazılım olabilmesi, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılacak testlerden başarı olarak geçmesine bağlı. Başkanlıkça yapılan testlerden geçmemiş ve izin almamış olan yazılımlarla e-defter tutulması mümkün değil.

Mükelleflerin, onaysız yazılım kullanılmak istenmesi durumunda ise, yukarıdakilere ilaveten aşağıda belirtilen belge ve bilgilerin başvurulara ayrıca eklenmesi gerekiyor;

a) Onay talebine ilişkin yazılı dilekçe,

b) Yazılımın adı, sürüm numarası gibi ayırt edici özellikleri,

c) Onayı istenen yazılım ile ilgili bilgileri içeren teknik doküman veya dokümanlar, (Yazılımın geliştirilmesinde kullanılan programlama dili, dosya sistemi, çalıştığı işletim sistemi gibi genel özellikleri ile, ilgili Tebliğde yer alan oluşturma, kaydetme, onaylama, muhafaza ve ibraz gibi temel süreçlere ait iş akış şemaları)

d) Onaya sunulan yazılımın, belirlenen format ve standartlara uygun olarak oluşturduğu elektronik imzalı veya mali mühürlü elektronik defter örnekleri ve

e) Gerek duyulması halinde onaylanması istenen yazılımın kuruluma hazır bir örneği.

Yazılımlar Hangi Testlerden Geçiyor ?

a) Veri standartları ve formata uygun olarak oluşturma,

b) E-defterlerin üretilmesi, kaydedilmesi ve bunların ibrazına ilişkin şartları sağlama,

c) Mali mühür, elektronik imza, mobil imza ve zaman damgası kullanımının doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi ve

d) E-Defter Uygulaması onay süreçlerine ilişkin işlemleri yerine getirmesi. 

Testler, üreticileri tarafından yaptırılacak ve başarılı olanlar www.edefter.gov.tr adresinden ilan edilecek. İlan edilmiş yazılımlar aracılığı ile e-defter tutmayı tercih edenlerin, ayrıca test yaptırmalarına gerek kalmayacak.

Kendi yazılımını geliştiren mükelleflerden, test sürecini geçenler ise, yazılım diğer mükelleflerin kullanımına açık olmayacağı için, internet sitesinden ilan edilmeyecek.

E-Defter Oluşturulmasıyla İlgili Hususlar Nelerdir ?

İzin alan mükellefler, aylık dönemler itibariyle e-defterlerini oluşturup saklamaya başlayacaklar. Önemli olan hususlardan biri, defterlerini e-defter biçiminde tutmaya başlayanlar, söz konusu defterlerini kağıt ortamında tutamayacaklar.

E-defter tutma sürecinde, hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçiyor. Aylık dönemler itibarıyla oluşturulan e-defterler için berat alınıp istenildiğinde ibraz edilmek üzere muhafazası zorunlu. 

Aylık e-defterler için, aşağıda yer alan adımlar izlenerek berat alınması gerekiyor;

a) Gerçek kişiler e-defterlerini, ilgili olduğu ayı takip eden ayın son gününe kadar (Aralık ayına ilişkin defterler gelir vergisi beyannamesinin verilme süresinin sonuna kadar) kendilerine ait güvenli elektronik imza ile imzalar.

b) Tüzel kişiler e-defterlerini, ilgili olduğu ayı takip eden ayın son gününe kadar (Hesap döneminin son ayına ait defterler kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi sonuna kadar) kendilerine ait mali mühür ile onaylar.

c) İmzalı veya mühürlü e-defterler için berat dosyaları oluşturulur ve bu dosyalar E-Defter Uygulaması aracılığı ile Başkanlığın onayına sunulur.

d) Başkanlık mali mührünü de içeren beratlar, e-defter tutanlar tarafından indirilerek istenildiğinde ibraz edilmek üzere ilgili olduğu e-defterler ile birlikte muhafaza edilir.  

Aylık dönem, sadece onaya sunulan ayın defter kayıtlarını ifade etmekte olup, önceki aylara ait kayıtları içermeyecektir.

Ancak, hesap dönemi veya takvim yılı içinde, defterlerini elektronik ortamda oluşturmaya başlayanlar, izleyen ilk ayda oluşturacakları e-defterlerde, ilgili hesap döneminin başından içinde bulundukları döneme kadar gerçekleştirilen tüm kayıtlara yer vereceklerdir. 

Ayrıca, gözden kaçırılmaması gereken önemli bir husus da e-defter tutmaya başlandığı tarih itibariyle, eski defterlerin kapanış tasdiklerinin yaptırılmasının zorunlu olduğudur.

Oluşturulan e-defterler, Başkanlık tarafından onaylanan beratları ile birlikte, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında geçerli kanuni defter olarak kabul edilecek. 

Ancak, Başkanlık tarafından gerçekleştirilen berat verme işlemi, ilgili defterlerde yer alan kayıtların içerik ve gerçeğe uygunluk denetimi anlamına gelmemekte ve herhangi bir vergi incelemesini veya diğer incelemeleri ifade etmemektedir. 

E-Defterin Muhafaza ve İbrazı Nasıl Olacak ?

Mali mührün doğruluk ve geçerlilik kontrolünün ancak elektronik ortamda yapılabilmesi nedeniyle, e-defter ve beratlarının kağıda basılarak saklanması söz konusu değildir ancak; Vergi Kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelerde yer alan süreler dahilinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda muhafazası ve istenildiğinde elektronik, manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şekilde beratları ile birlikte ibrazı mecburidir.

Ayrıca, mükelleflere ait e-defter ve beratlarının, yine mükelleflere ait bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesi ve bu muhafaza yükümlülüğünün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ve Türkiye Cumhuriyeti kanunlarının geçerli olduğu yerlerde yerine getirilmesi zorunludur. Üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında muhafaza işlemi Başkanlık ve Genel Müdürlük açısından herhangi bir hüküm ifade etmemektedir.

Anlaşılacağı üzere, imzalı ve mühürlü e-defterler için, berat dosyaları oluşturularak, mali mühürlenmesi için Gelir İdaresi Başkanlığına gönderiliyor olması, defter ve belgelere ilişkin muhafaza ve ibraz yükümlülüklerini ortadan kaldırmamaktadır. Zira, e-defter beratı oluşturma sürecinde, muhasebe kayıtları Başkanlığa aktarılmamakta, imzalı ve mühürlü e-defterler ile beratları yine mükellefler tarafından muhafaza edilmektedir.

E-Defter İzninin İptali, Sorumluluk ve Cezai Müeyyideler

E-defter oluşturma izni bulunmakla birlikte, Tebliğde belirtilen veya Gelir İdaresi Başkanlığı veya İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen usul ve esaslara uymayan ve yapılacak uyarıya rağmen gerekli tedbirleri almayanların, e-defter oluşturma izinleri yapılacak değerlendirme üzerine iptal edilebilir. İzinleri iptal edilenler, bir yıl süre ile e-defter uygulamasından tekrar yararlanamayacaklar.

E-defter oluşturulurken, süreler başta olmak üzere Tebliğde belirtilmeyen hususlarda, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanununda yer alan hükümlere uyulması zorunludur.

Tebliğdeki usul ve esaslara aykırı e-defter oluşturan veya oluşturdukları e-defterleri yetkili makamların isteği üzerine ibraz etmeyenler hakkında, işledikleri fiile göre Vergi Usul Kanununun ve Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri uygulanacak. 

E-defter tutanlar, e-defterlerindeki bilgilerin gerçek duruma uygunluğunu sağlamaktan sorumlu olup, bu kapsamda Gelir İdaresi Başkanlığının sorumluluğu bulunmamaktadır. E-defter beratı, e-defterlerin değişmezliğini ispat etmeye yönelik olup, e-defterlerin içeriğine yönelik bir onayı ifade etmemektedir. 

E-defter oluşturanlar, bilgi işlem sistemini oluşturan yazılım, donanım, dosya, dokümantasyon ve benzeri unsurları, hiçbir şekilde kısmen veya tamamen denetim elemanlarının veya Maliye Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca görevlendirilecek personelin erişimini ve denetlemesini engelleyecek bir sözleşme veya lisansa konu edemezler.

 

Gökhan MENEMENCİOĞLU
       Vergi Müfettişi