KDV’den istisna olan teslim ve hizmetlerde tevkifat söz konusu olmaz... Fatura düzenleme ve amortisman ayırma sınırı 2017 yılı için 900-TL'dir ... İndirimli orana tabi işlemlerden doğan KDV iade taleplerinde iade konusu yapılamayacak kısım 2017 yılı için 21.400-TL.dir ... Gelir Vergisinden istisna kıdem tazminatı tavanı 01.01.2017-30.06.2017 döneminde 4.426,16-TL.dir ... Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük 50 yaşından büyük işçilerin yıllık izin hakları 20 gündür...
TMS/TFRS   |   SPK Mevzuatı   |   Vergi Mevzuatı   |   SGK Mevzuatı 
Geçici ve Kesinti Yoluyla Ödenen Verginin Mahsubu
SMMM Fatma Yalçın
18.03.2015

1. Giriş

Bilindiği üzere, gelir vergisi mükelleflerin beyanı üzerine tarh edilen bir vergi türüdür ve mükellefler, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda sayılan gelir unsurundan bir takvim yılı içerisinde elde ettikleri kazanç ve iratları izleyen yılın Mart ayının başından 25’inci günü akşamına kadar yıllık beyanname ile beyan ederler.

Bununla beraber, Kanununun mükerrer 120’nci maddesi ile yıl içinde ödenmiş olan geçici verginin, 121’inci maddesi ile de kesinti yoluyla ödenen verginin mahsup edilme imkanı mevcut olup makalemizde bu kapsamdaki mahsup işlemleri hakkında bilgi verilecektir.

2. Geçici Verginin Mahsubu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120’nci maddesi hükmü aşağıdaki şekildedir;

“Bir önceki takvim yılında üçer aylık dönemler halinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı, o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi halinde mükellefe red ve iade edilir.”

Madde hükmünden anlaşıldığı üzere, yıllık beyannamedeki hesaplanan gelir vergisinden ilgili yılı ait ödenen geçici vergi mahsup edilebilmektedir. Özetle, mahsubu gerçekleştirebilmemiz için geçici verginin sadece tarh etmiş olması yetmez, mutlaka ödenmiş olması da gereklidir.

Örnek: 2014 takvim yılında geçici vergi dönemleri itibariyle aşağıdaki tabloda belirtilen tutarlarda kar elde eden Lokanta sahibi Bahadır Bey’in geçici vergi beyan bilgileri aşağıda hesaplanmıştır.

Dönemi
I. Dönem II. Dönem III. Dönem IV. Dönem
Kar 4.000 3.500 7.100 9.000
Geçici Vergi Matrahı
4.000
3.500
7.100
9.000
Hesaplanan Geçici Vergi (%15)
600
525
1.065
1.350
Önceki Dönemlerde Hesaplanan Geç. Ver.
0
600
525
1.065
Önceki Dönemlerde Ödenen Geç. Ver.
0
600
600
1.065
Ödenecek Geçici Vergi
600
0
465
285

Bahadır Bey IV. Dönem Geçici Vergi Beyannamesi beyan edilip tarh ve tahakkuk ettirilmesine rağmen, 2014 takvim yılı Yıllık Gelir Vergisi beyanında bulunduğu 25 Mart 2015 tarihine kadar ödemede bulunmamıştır.

Bu durumda, başkaca bir geliri bulunmayan Bahadır Bey’in yıllık gelir vergisi beyanına konu olan 9.000-TL ticari kazancı üzerinden hesaplanacak gelir vergisinden mahsup edebileceği geçici vergi tutarı (600+465+285)=1.350-TL yerine (600+465)=1.065-TL ile sınırlı olacaktır. Ayrıca, yıllık gelir vergisinin beyanı ile birlikte, ödenmeyen bu geçici verginin mahsup imkanının ortadan kalkmış olması nedeniyle, geçici verginin aslı terkin edilecek olmakla beraber, geçici vergi ödemesinin yapılmış olması gereken normal vade tarihinden 1 Mart 2015 tarihine kadar (25 Mart 2015 tarihine kadar değil) gecikme zammı uygulanacaktır.

3. Kesinti Yoluyla Ödenen Verginin Mahsubu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 121’inci maddesi hükmü aşağıdaki şekildedir;

“Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi'nden mahsubedilir. Gelir Vergisi'nden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur…”

Buna göre, yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilen gelirlere ilişkin olarak yine Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre peşin olarak yapılmış tevkifatlar (gelir vergisi stopajı) beyanname üzerinden hesaplanan yıllık gelir vergisinden mahsup edilebilecektir. (Kesinti yoluyla ödenen vergilerin yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi gereken süreye kadar geçici vergiye mahsubu da mümkündür.) Bu mahsup işlemi, gerekli indirim ve istisnalar yapıldıktan sonra gerçekleştirilecektir. Mahsubu yapılan miktarın, hesaplanan gelir vergisinden fazla olması halinde aradaki fark mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine iade edilecektir.

Mahsup işlemi için, mükelleflerin kendilerinden yapılan vergi tevkifatı ile ilgili olarak kesintiyi yapan vergi sorumlularının adı-soyadı veya unvanını, bağlı olduğu vergi dairesini ve vergi kimlik numaralarını, kesintiye esas alınan brüt tutarları, kesilen vergileri ve kesinti yapılan dönemleri gösteren bir tabloyu yıllık beyannamelerine eklemeleri gereklidir.

4. Mahsupların Beyannamede Gösterilmesi

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde bulunan vergi bildirimi tablosunda yer alan geçici vergiye ilişkin satırda, beyannamenin ilgili olduğu geçici vergi dönemlerinde ödenen geçici vergi tutarı gösterilir. Yıllık beyannamenin vergi bildirimi tablosunun kesinti yoluyla ödenen vergiler satırında ise, o yıl içinde tevkif yoluyla kesilen vergilerin tamamı (geçici vergiden mahsubu yapılan tevkifat tutarları dahil) gösterilir. Zira, üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmış olan ve yıllık beyannameye dahil edilecek gelirlerin, kesinti öncesi brüt tutarlarının dikkate alınarak ilgili gelir unsurlarına dahil ediliyor olması bunu gerektirir.

Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden, geçici vergi tutarı ile yıl içinde tevkif yoluyla kesilen vergilerin tamamı mahsup edilir, kalan tutar ise mükellefe iade edilir.

Kaynaklar;

- 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- 252 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
- 262 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
- Numan Emre ERGİN, Vergi Dünyası Dergisi, Sayı 403, Mart 2015.
Etiketler : Gelir geçici vergi     Gelir tevkifatı     Vergi Mahsubu