KDV’den istisna olan teslim ve hizmetlerde tevkifat söz konusu olmaz... Fatura düzenleme ve amortisman ayırma sınırı 2017 yılı için 900-TL'dir ... İndirimli orana tabi işlemlerden doğan KDV iade taleplerinde iade konusu yapılamayacak kısım 2017 yılı için 21.400-TL.dir ... Gelir Vergisinden istisna kıdem tazminatı tavanı 01.07.2017-31.12.2017 döneminde 4.732,48-TL.dir ... Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük 50 yaşından büyük işçilerin yıllık izin hakları 20 gündür...
TMS/TFRS   |   SPK Mevzuatı   |   Vergi Mevzuatı   |   SGK Mevzuatı 
Hediye Çeki Uygulamasının Vergisel Boyutu
SMMM İlknur Tansi
10.09.2014

1. Giriş

Hediye çeki uygulaması, ticari işletmelerin ciro ve kârlılık hedeflerine ulaşabilmek ve  müşterilerinin bağlılıklarının devamını sağlamak açısından piyasada oldukça yoğun olarak kullanılan bir pazarlama tekniğidir. Hediye çekleri, direkt nihai tüketicilerin kullanımına sunulabildiği gibi, bunları nihai tüketicilere kullandıracak gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine de teslim edildiği görülmektedir.

Bu uygulamada hediye çeki satışlarının belgelendirilmesi, muhasebeleştirilmesi, tesliminde fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği, fatura düzenlenmesi durumunda KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, katma değer vergisine tabi olması durumunda uygulanacak KDV oranı gibi konular özellik arz etmektedir. Makalemizde bu hususlar hakkında bilgi verilecektir.

2. Gelir ve Kurumlar Vergisi Boyutu

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6’ncı maddesi hükmünde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 38’inci maddesi hükmünde ise; bilanço esasına göre ticari kazancın teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonundaki ve başındaki değerleri arasındaki müspet fark olduğu, bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce işletmeye ilave olunan değerlerin bu farktan indirileceği, işletmeden çekilen değerlerin ise farka ilave olunacağı, ticari kazancın bu şekilde tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 41’inci maddeleri hükümlerine uyulacağına yer verilmiştir.

Bilindiği üzere, ticari kazancın tespitinde dönemsellik" ve "tahakkuk esası" ilkeleri geçerlidir. Tahakkuk esası ilkesinde, gelir veya giderin miktar ve mahiyet itibariyle kesinleşmiş olması, yani geliri veya gideri doğuran işlemin tekemmül etmesinin yanı sıra, miktarının ve işlemden kaynaklanan alacağın veya borcun ödeme şartlarının da belirlenmiş olması gereklidir. Yani, bir gelir unsurunun, mahiyet ve tutar itibariyle kesinleştiği dönem kazancının tespitinde dikkate alınması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda; hediye çeki bedelinin alıcıdan (gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri veya nihai tüketiciler)  ilk tahsili sırasında tahakkuk eden bir tutardan bahsedilemeyeceğinden, alınan tutar "avans" olarak değerlendirilir.

Avans hesabında izlenen tutarlar ise, kurumlar vergisi yönünden vergiyi doğuran olay alışveriş çekinin ibrazı ile birlikte mal veya hizmet tesliminin gerçekleştiği anda meydana geleceğinden, mal veya hizmet bedelinin karşılığı olan satış hasılatı tutarı da gelirin miktar ve mahiyet itibariyle kesinleştiği ilgili dönemde hesaplara intikal ettirilecektir.

Hediye çekinin satılmasına rağmen çekin geçersiz hale gelmesi durumunda ise (önceden belirlenen süresinde kullanılmaması gibi durumlar neticesinde) tahsil edilen tutarın gelir hesaplarına intikal ettirilmesi gerekmektedir.

3. Katma Değer Vergisi Boyutu

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 10’uncu maddesinin (a) bendi hükmüne göre vergiyi doğuran olay, malın teslimi veya hizmetin yapılmasıyla meydana gelir.

Aynı maddenin (b) bendinde, malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi halinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesiyle; (c) bendinde ise, kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılmasıyla vergiyi doğuran olayın meydana geleceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 20’nci maddesinde, KDV matrahının teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedel olduğu; bedel deyiminin, alıcının ödediği veya borçlandığı para, mal ve diğer şekillerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda; hediye çeklerinin müşterilere bir bedel karşılığında teslim edilmesi durumunda, satıcı tarafından bir mal teslimi veya hizmet ifasının henüz söz konusu olmamasından ötürü, satıcının tahsil ettiği bu bedel katma değer vergisine tabi değildir. Çünkü katma değer vergisi yönünden vergiyi doğuran olay henüz gerçekleşmemiştir.

Hediye çekinin önceden belirlenen sürede kullanılmaması sebebiyle iptal olması ve alıcı tarafından önceden ödenen bedelin satıcının uhdesinde kaldığı durumlarda, tahsil edilen tutar satıcı tarafından gelir yazılır. Bununla birlikte, herhangi bir mal teslimi veya hizmet ifası hala gerçekleştirilmemiş olması nedeniyle, katma değer vergisi yine doğmaz.

Teslim edilen hediye çeklerinin direkt nihai tüketiciler tarafından kullanılması suretiyle, satıcıdan mal veya hizmet satın alınması halinde, satıcı tarafından bu müşterilere yapılan teslim ve hizmetlerin karşılığını teşkil eden bedel üzerinden, teslime konu mal ve hizmetin tabi olduğu oranda KDV hesaplanması gerekir.

Hediye çeklerinin direkt olarak nihai tüketicilere teslim edilmesi yerine, diğer gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından nihai tüketicilere tesliminde ise, hediye çekinin nihai tüketiciler tarafından kullanılmasının ardından, yapılan teslim ve hizmetlerin karşılığını teşkil eden bedel üzerinden teslime konu mal ve hizmetin tabi olduğu oranda KDV hesaplanması gerekir.

4. Vergi Usul Kanunu Boyutu ve Belge Düzeni

213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 229’uncu maddesi hükmü uyarınca fatura, satılan mal veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.

Hediye çeklerinin müşterilere bir bedel karşılığında teslim edilmesi durumunda, bu müşteriler adına fatura düzenlenmez. Söz konusu teslim karşılığında bilgi amaçlı olarak Vergi Usul Kanununda sayılan belgeler dışında bir belge (örneğin dekont) düzenlenmesi mümkündür.

Hediye çekinin önceden belirlenen sürede kullanılmaması sebebiyle iptal olması ve alıcı tarafından önceden ödenen bedelin satıcının uhdesinde kaldığı durumlarda, satıcı tarafından gelir yazılacak bu tutar için müşteri adına fatura düzenlenebilir. Bununla beraber, herhangi bir mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleştirilmediğinden düzenlenen faturada katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.

Nihai tüketicilere teslim edilen hediye çeklerinin yine nihai tüketiciler tarafından kullanılması suretiyle satıcıdan mal veya hizmet satın alınması durumunda, satıcı tarafından nihai tüketici adına fatura veya ödeme kaydedici cihaz fişinin düzenlenmesi gerekir.

Teslim edilen hediye çeklerinin, diğer gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından nihai kullanıcılara tesliminde ise, hediye çekinin nihai tüketiciler tarafından kullanılmasının ardından, faturanın nihai tüketici adına değil, hediye çekinin teslim edildiği gelir veya kurumlar vergisi mükellefi adına düzenlenmesi gerekmektedir.

 

Etiketler : Hediye çeki