KDV’den istisna olan teslim ve hizmetlerde tevkifat söz konusu olmaz... Fatura düzenleme ve amortisman ayırma sınırı 2017 yılı için 900-TL'dir ... İndirimli orana tabi işlemlerden doğan KDV iade taleplerinde iade konusu yapılamayacak kısım 2017 yılı için 21.400-TL.dir ... Gelir Vergisinden istisna kıdem tazminatı tavanı 01.07.2017-31.12.2017 döneminde 4.732,48-TL.dir ... Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük 50 yaşından büyük işçilerin yıllık izin hakları 20 gündür...
TMS/TFRS   |   SPK Mevzuatı   |   Vergi Mevzuatı   |   SGK Mevzuatı 
Çocuk İşçilerin Hakları ve Çalıştırılma Şartları
SMMM Merdan Altınöz
25.09.2013

Makalemizde çocuk işçilerin çalıştırma şartları ve hakları konularını değerlendireceğiz.

Anayasamızın 50. Maddesinde hüküm altına alınmış olan; “Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedenî ve ruhî yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar.” hükmünden anlaşılacağı üzere, çocuk işçilerin korunmasını güvence altına alınmıştır.

Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte çocuk işçi; “14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi” olarak ifade edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 71 inci maddesi hükmü uyarınca; 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. 

Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.

İşverenler, çocuk işçileri işe başlatmadan önce 4857 sayılı İş Kanununa göre;

-  İşin niteliği ve şartlarına göre çalışabileceğine dair sağlık raporu alır.

-  Çocuk işçinin velisi veya vasisine, çocuk  işçinin çalıştırılacağı iş, karşılaşabileceği riskler ve alınan önlemler hakkında bilgi verir.

-  Okula devam eden çocuk işçiden çalıştırmaya başlamadan önce, öğrenci olduğuna dair belge ister. Bu belgeyi özlük dosyasında muhafaza eder.

-  Çocuk işçinin velisi veya vasisi ile yazılı iş sözleşmesi yapmak zorundadır.

Çocuk İşçilerin;

a) Çalıştırılabilecekleri Hafif İşler

-  Düşme ve yaralanma tehlikesi olabilecek şekilde çalışmayı gerektirecek olanlar hariç meyve,   sebze, çiçek toplama işleri,

-  Kümes hayvanları besiciliğinde yardımcı işler ve ipek böcekçiliği işleri,

-  Esnaf ve sanatkârların yanında satış işleri,

-  Büro hizmetlerine yardımcı işler,

-  Gazete, dergi ya da yazılı matbuatın dağıtımı ve satımı işleri (yük taşıma ve  istifleme hariç),

-  Fırın, pastane, manav, büfe ve içkisiz lokantalarda komi ve satış elemanı olarak  yapılan işler,

-  Satış eşyalarına etiket yapıştırma ve elle paketleme işleri,

-  Kütüphane, fuar, panayır ve sergi yerlerinde yardımcı işler (yük taşıma ve istifleme hariç),

-  Spor tesislerinde yardımcı işler,

-  Çiçek satışı, düzenlenmesi işleri.

b) Çalışma Saatleri

Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi ve haftada otuzbeş saatten fazla olamaz. Ancak, 15 yaşını tamamlamış çocuklar için bu süre günde sekiz ve haftada kırk saate kadar arttırılabilir.

Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri, yirmidört saatlik zaman diliminde, kesintisiz ondört saat dinlenme süresi dikkate alınarak uygulanır.

Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde iki saat ve haftada on saat olabilir. Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri birinci fıkrada belirtilen çalışma sürelerini aşamaz.

c) Haftalık Tatil İzinleri

18 yaşından küçük işçilerin hafta tatili izinleri kesintisiz kırk saatten az olamaz. Ayrıca hafta tatili ücreti bir iş karşılığı olmaksızın ödenir.

d) Yıllık İzinleri

18 yaşından küçük işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Yıllık ücretli iznin kesintisiz kullandırılması esastır. Ancak, yararına olduğu durumlarda çocuk ve genç işçinin isteği üzerine en fazla ikiye; bölünerek kullandırılabilir.

Çocuk işçileri gece çalıştırmak veya ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden işverenler için 2013 yılında 1.293,00 Türk Lirası idari para cezası uygulanmaktadır.

Sonuç olarak TÜİK 2012 istatistiklerine göre 6-14 yaş grubunda 893.000 çalışan çocuklarımızın %44,7’si (399 bin kişi) tarım, %24,3’ü (217 bin kişi) sanayi ve %31’i (277 bin kişi) hizmet sektöründe çalışmaktadır.

Uluslararası Çalışma Teşkilatı (ILO)’nun sözleşme ve tavsiye kararlarının her ülkede olduğu gibi ülkemizde de uygulanması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının gerekli çalışmaları acilen yapması ve çocuk işçilerin çalışma hayatına yönelik denetimleri artırması kaçınılmazdır.

Kaynak;

TÜİK
Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

 

Etiketler : Çocuk işçi     Çalışma Saati     Yıllık izin     Haftalık izin     İş sözleşmesi