KDV’den istisna olan teslim ve hizmetlerde tevkifat söz konusu olmaz... Fatura düzenleme ve amortisman ayırma sınırı 2017 yılı için 900-TL'dir ... İndirimli orana tabi işlemlerden doğan KDV iade taleplerinde iade konusu yapılamayacak kısım 2017 yılı için 21.400-TL.dir ... Gelir Vergisinden istisna kıdem tazminatı tavanı 01.01.2017-30.06.2017 döneminde 4.426,16-TL.dir ... Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük 50 yaşından büyük işçilerin yıllık izin hakları 20 gündür...
TMS/TFRS   |   SPK Mevzuatı   |   Vergi Mevzuatı   |   SGK Mevzuatı 
İthalat İşlemlerinde Muhasebe ve Vergi Uygulamaları
Öğr.Gör. Yaser Gürsoy
16.09.2013

Türkiye de ithalat; ithal edilecek eşyanın, ithalat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde fiili ithalatının yapılması ve serbest dolaşıma giriş işlemidir. Fiili ithalatı gerçekleşen eşyanın serbest dolaşıma girişi için tüm vergileri tahsil edilmiş ya da teminat gösterilmiş ve yasal yükümlülükleri yerine getirilmiş olur.

İthal edilen eşyanın, muhasebe uygulamaları genel tebliğine, Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) ve vergi yasalarına uyumlu muhasebe işlemi için gümrük beyannamesinin sekiz (8) no.lu nüshasının ithalatçıya teslimi ve fiili ithalatının gerçekleşmiş olması gerekir. İthalat Gümrük Beyannamesinde; 22 no.lu sütundaki döviz miktarı ile 23 no.lu sütundaki döviz kuru aynı zamanda ithalat fatura bedelini oluşturur. İthalat faturası üzerinden ithalat muhasebe işlemleri yapılması uygun değildir. İthalat Gümrük Beyannamesi,  ithalatın muhasebe işlemi için zorunlu belgedir. 

İthalat mal bedelinin tutarı; ithalat gümrük beyannamesindeki gümrük vergisi matrahı ile fiili ithalat tarihindeki döviz satış kuru çarpılarak hesaplanır. Bu tutar “Ba”1 formları içinde geçerlidir. İthalatçı işletmenin gümrük muafiyeti varsa “Ba” formu için KDV matrahı esas alınır. Ancak; mal gümrük sahasına getirildikten sonra kısım kısım ithalat edilmesi halinde; tutar haddini aşan, her bir işlemin gerçekleştiği tarih dikkate alınır.2

İthal edilen eşyanın yurt dışı ihracatçıdan, yurt içinde ithalatçının iş yerine ulaşıncaya hatta mal satılıncaya kadar yapılan harcamalar (giderler) işletmeler için maliyet unsurudur. İlk madde malzeme, yarı mamul, ticari mal, maddi duran varlık ve yatırım malı ithalatında, ithalat ile ilgili olarak yapılan harcamalar varlığın maliyetine ilave edilir. Katma Değer Vergisi (KDV) dışındaki vergi, fon, resim ve harçlarda ithal edilen malın maliyetine ilave edilebilir. Maddi duran varlıkların ithalatında birinci yılda yapılan giderlerin maliyete ilavesi zorunludur. Birinci yıldan sonra yapılan giderlerin varlığın maliyetine ilavesi ihtiyaridir.

Bu amaçla ithalat masrafları tekdüzen hesap planında önce bir avans hesabında izlenir, daha sonra ithal edilen stok ya da varlığın hesabına aktarılır.

İthalat tamamlanıncaya kadar geçen süreçte ithalatın maliyetinin çıkarılması için muhasebe bilgilerinden istifade edilir.

Stok ile ilgili ithalatın maliyetine dahil edilecek mal bedeli ve diğer giderler (yurt dışı ve yurt içi harcamalar), ithalatın tamamlanması aşamasına kadar 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı’nın alt hesaplarında izlenir. 159 hesaba borç kaydedilir. İthalatın tamamlanmasından sonra 159 hesabında biriken tutarlar ilgili stok3 hesabına borç, 159 hesaba alacak kaydedilir.

Yurt dışından Maddi Duran Varlık ithalatında maliyete dahil edilecek, varlık bedeli ve diğer giderler, ithalatın tamamlanması aşamasına kadar 259 Verilen Avanslar Hesabı’nın alt (yardımcı) hesaplarında toplanır. 259 hesaba borç kaydedilir. İthalatın tamamlanmasından sonra; 259 hesabında biriken tutarlar ilgili maddi duran varlık4hesabına borç kaydedilir. Karşılığında 259 hesabına alacak kaydedilir. 

İthalat muhasebe kayıtlarında, ödeme şekli ne olursa olsun (peşin, açık hesap, mal mukabili, akreditifli, vesaik mukabili,  kabul kredili,  poliçe, çek v.b) önce cari (320) hesaba alacak kaydedilir. Daha sonra ilgili ödeme hesabı karşılığında cari hesaba borç kayıt etmek iç ve dış denetim açısından işlemleri kolaylaştırır.

Örnek;5

İthalatçı Türk Firması ABC Anonim Şirketi ile ihracatçı Impo A.G. Almanya firması arasında 01/08/2013 tarihinde 100.000 Euro (€) mal bedeli olan İlk Madde Malzeme (ham plastik) ithalatı için ithalat sözleşmesi yapmıştır. Mallar 05/09/2013 tarihinde Bursa Gemlik Gümrüğünden ithal edilmiştir. İthalat teslim şekli FOB teslimdir. Ödeme şekli vadeli Akreditiftir. İthalat ile ilgili yapılan işlemler aşağıdaki gibidir. 1.€ = 2,75 Liradır.

 

İthalat İşlemleri ve Giderleri  

TL

a-

Mal bedeli       (100.000.- € x 2,7500)              

275.000

b-

Navlun bedeli                

30.000

c-

Sigorta gideri                 

3.000

d-

K.K.D.F. gideri                 

16.500

e-

Gümrük masrafları, fazla mesai v.b

1.500

f-

Gümrük Vergisi % 10 varsayılmıştır.

32.600

g-

Katma Değer Vergisi %18 varsayılmıştır.

64.548

h-

Yurt içi nakliye gideri, 

1.600

i-

Gümrük Müşavirlik Ücreti     

800

 

Aşağıda yevmiye kaydında düzenlendiği şekilde; ithalat mal bedeli ve ithalat ile ilgili tüm gider belgeleri 159. Verilen Sipariş Avansları hesabı altında kayıt edilir.

İthalat dosyası kapatıldığında ithal edilen eşya ile ilgili tüm giderler ilgili stok ya da varlık hesabına aşağıdaki yevmiye kaydında düzenlendiği şekilde devir edilir.

Sonuç olarak; ithal edilen eşyanın gümrük değeri dışında oluşan giderleri yukarıda açıklandığı gibi maliyete ilave edilmekle izlenebilir mal ya da mamul maliyetine ulaşılır. Eşyanın ithalat giderleri eşyanın (varlık) maliyetine ilave edilerek maliyet verilerinin doğru hesaplanması sağlanır. Gerçek Satılan Mal ya da Mamul Maliyetinin hesaplanmasını kolaylaştırır. Maliyetin doğru hesaplanması maliyet analizi, satış fiyatı ile yönetim muhasebesi için kaçınılmazdır.

Örneğimizde; 275.000-TL mal bedelli ithalatın maliyeti, 361.000-TL olmaktadır. Aradaki fark malın maliyetine ilave edilerek, kanunen kabul edilen gider özelliği kazanmış olur.

İthalat dosyalarının açık, net ve anlaşılır muhasebe uygulamaları ile düzenlenmesi,  günümüzde yeni Türk Ticaret Kanunu ile iç denetim, dış denetim ve uygunluk denetimi yönünden büyük önem kazanmakta, kullanıcılara büyük kolaylık sağlamaktadır.

Öğr. Gör. Yaser GÜRSOY
T.C. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu.
Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Bölüm Başkanı.


1- Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin 5.000-TL haddi aşan mal ve hizmet alımlarını "Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)" da bildirimi zorunludur. (04/02/2010 tarih ve 396 Sıra No.lu V.U.K. Genel Tebliği).
2- 08.09.2012 tarih ve 418 sıra No.lu V.U.K. Genel Tebliği. Madde 5
3- 150.İlk Madde ve Malzeme, 151.Yarı Mamuller-Üretim, 152. Mamuller, 153. Ticari Mallar gibi.
4- 253.Tesis Makine ve Cihazlar, 254.Taşıtlar, 255.Demirbaşlar gibi.
5- GÜRSOY Yaser “Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi” 8. Baskı. Ekin Yayınevi. Bursa 2012.